Tarihten Yazılar

Yıl 1936. Bağdat yakınlarındaki Khujut Rabu kasabasında işçiler yeni bir demiryolu hattı için toprağı kazarken, toprağın altında ilginç bir şey buldular. Bu buldukları şey, aslında basit bir çömlek gibi görünüyordu. Ancak çömlek açıldığında, içinde bir düzenek olduğu görüldü.

Avusturyalı arkeolog Wilhelm König, bu objenin basit bir pil düzeni olabileceğini, iki farklı metalin bir asidik sıvıyla birleştirilmesiyle elektrik üretebileceğini öne sürdü. Hatta benzeri bir düzenekle üzüm suyu veya sirke gibi elektrolitlerle küçük bir voltaj elde edilebileceğini gösterdi.

Bilgi Notu: “Bağdat Pili “olarak adlandırılan çömlek, Partlar ve Sasanilerle ilişkilendirilir. Bulunduğu bölge ve çömlek stili, her iki dönemi işaret eder.

Bilim, Efsane ve Fantazi

O günden beri Bağdat Pili, “sahte biliminin” öznesi oldu. Birçok internet sitesi, belgesel ve meraklı yazar bu objeyi eski çağlarda elektrik üretildiğinin kanıtı gibi sundu. Bazıları şunu bile ileri sürdü: Partlar ya da Sasaniler elektrik kullanıyordu. Resmi tarih anlatıları ise yalandı.

Bu iddialar, insanlarda heyecan yaratmakta iyiydi ama yine de şüpheci bir zihni ikna etmek için yeterli değildi.

Bilimsel Gerçekler

Bağdat Pili, 2000 senelik bir teknoloji anlatısı sunsa da, söz konusu nesneye şüpheyle yaklaşmamızı gerektiren, önemli detaylar var.

Öncelikle, söz konusu nesneyi mevcut haliyle bir ‘pil’ olarak adlandırmak mümkün değildir; çünkü bu düzenek herhangi bir elektrik devresi içermemektedir. Elimizdeki bulgu, bir çömlek içine yerleştirilmiş iki metal parçadan ibarettir. Üstelik bu metaller, çömlek ziftle mühürlendiği için dış dünyadan tamamen izole edilmiş durumdadır. Bu da Bağdat Pili’nin orijinal haliyle elektrik üretmesinin imkansız olduğu anlamına gelir. Nitekim, bu nesnenin kopyalarını yaparak elektrik elde etmeyi başaran araştırmacılar bile, düzenekte bazı yapısal değişiklikler yapmak zorunda kalmışlardır.

Uzman Görüşleri

Günümüzde birçok arkeolog, bu tür objelerin ritüel amaçlı, koruyucu tılsım ya da papirüs saklama kapları olarak kullanılmış olabileceğini düşünüyor. Bu kaplar genellikle yalnızca benzer yerlerde ve benzer objelerle birlikte bulunuyor.

British Museum uzmanı Dr. St John Simpson ve Profesör Elizabeth Stone gibi önde gelen araştırmacılar, bu objelerin “pil” olduğu iddiasına kesin bir dille karşı çıkıyor. Simpson, kapların içinde elektrik iletimi sağlayacak herhangi bir kablolama sistemine rastlanmadığını belirterek, bu düzeneklerin esasen papirüs yazmalarını nemden korumak amacıyla tasarlanmış saklama kapları olduğunu vurguluyor. Ayrıca metalurji uzmanlarının yaptığı analizler, demir çubuk üzerindeki korozyonun asidik bir sıvıdan değil, yüzyıllar boyunca süren doğal hava koşullarından kaynaklandığını ortaya koyarak, bu nesnelerin teknik bir enerji kaynağı olduğu teorisini bilimsel olarak zayıflatıyor.

Bilgi Notu: Elizabeth Stone, Stony Brook Üniversitesi’nde görevli kıdemli bir arkeolog ve Mezopotamya uzmanıdır. Irak’taki antik kent yerleşimleri ve arkeolojisi üzerine yaptığı çalışmalarla tanınır. Dr. St John Simpson da bir arkeologdur. Özellikle antik İran, Arabistan ve Orta Asya arkeolojisi ile ilgilenen Simpson, Sasaniler dönemi üzerine dünyanın önde gelen uzmanlarından biridir.

Sonuç: Gerçek mi Yoksa Safsata mı?

Bağdat Pili gerçekten var olan, arkeolojik bir nesnedir bu bir safsatadır denemez. Ancak bu nesnenin kesin olarak bir elektrik pili olduğu da iddia edilemez. Bilim insanları arasında yaygın olan görüş, bunun bir pil olabileceği iddiasının çok zayıf olduğudur. Arkeolojik bağlam, yazılı kanıt eksikliği ve küpün bir elektrik devresi içermemesi nesnenin pil olduğu iddiasını büyük oranda zayıflatmaktadır.

Bilgi Notu: Bağdat Pili, 2003 yılındaki ABD liderliğindeki Irak işgali sırasında Bağdat’taki Irak Ulusal Müzesi’nden yağmalanarak kaybolmuştur. Binlerce paha biçilemez eserle birlikte çalınan bu gizemli nesnenin mevcut konumu hâlâ bilinmiyor.

Dolayısıyla, Bağdat Pili mitten tamamen kopmuş bir teknoloji harikası değil; ama bilimsel kanıtlarla desteklenmeyen “antik elektrik” iddiası olarak görülmelidir. Bu iddia zayıftır ama mısır piramitlerini uzaylılar yaptı diyen uçuk görüşlerle kıyaslandığında daha sağlam bir iddiadır.